Taal en identiteit

In veel landen staan burgers tegenwoordig op de bres voor het behoud van minderheidstalen. Deze strijd neemt met de verdere eenwording  van Europa alleen maar toe. In Nederland vormen de Friezen daarvan het beste voorbeeld. Hun bezorgdheid is niet vreemd. Taal vormt immers een belangrijk deel van iemands identiteit. De vraag die er hier toe doet is of het vasthouden aan de eigen moedertaal vooral wordt gezien als destabiliserend en bedreigend voor de cohesie van een samenleving of juist als potentiële bron van culturele verrijking en maatschappelijke dynamiek.

Vooralsnog suggereert onderzoek dat tweetaligheid niet alleen stabiele relaties tussen groepen bevordert, maar ook kan leiden tot grotere creatieve prestaties. De cognitieve complexiteit die gepaard gaat met het switchen tussen culturen en tussen talen draagt bij aan individuele creativiteit. Onderzoek naar meertalige situaties levert inzicht op over taalcontact in meertalige samenlevingen, over de invloed van een meerderheidstaal op een minderheidstaal en over de relatie tussen taalgebruik en persoonlijke of collectieve identiteiten. Onder invloed van globalisering en individualisering verandert ook de identiteit van minderheidsgroepen.

Onderzoek naar identiteitsvorming onder Friezen, laat bijvoorbeeld zien dat Friezen niet alleen volstrekt meertalig zijn maar ook meerdere identiteiten koesteren, identiteiten die afhankelijk van de context meer of minder aanwezig zijn. Een goed voorbeeld van nieuwe dynamiek rond meertaligheid betreft de ontwikkeling van nieuwe straattaal (crossing) die het Nederlands met andere talen combineert. Deze talen weerspiegelen een nieuwe identiteit die verschillende “oude” identiteiten bij elkaar brengt. Je hoort ze vooral in jongerenculturen binnen gekleurde wijken.

Het is interessant te onderzoeken onder welke condities combinaties van talen of gecombineerde talen leiden tot instabiliteit of juist tot innovatie. Ook is belangrijk te analyseren op welke manier bijvoorbeeld binnen het onderwijs op voor- en nadelen van meertaligheid onder migranten kan worden ingespeeld.