Veiligheid en veiligheidmanagement

Diversiteit kan leiden tot vormen van instabiliteit en overlast. Spanningen die ontstaan door interculturele ontmoetingen kunnen daarbij onderwerp zijn van onderzoek, maar ook grensoverschrijdend gedrag onder specifieke groepen in de samenleving.

Wanneer spanningen ontstaan, dan zijn er veiligheidsmaatregelen nodig om de stabiliteit te herstellen, waaronder een rechtskader. Veiligheidsmaatregelen verschillen in de mate waarin zij verbindend werken en recht doen aan verschillen tussen burgers. Zo is het belangrijk dat alle culturele groepen het gevoel hebben dat politie en overheid over hun veiligheid waakt zonder tussen hen te discrimineren. Het zondebokken van een culturele (minderheids)groep kan dan juist tegenstellingen vergroten.

Veiligheidsbeleid gaat niet alleen over het wel of niet ingrijpen door de politie, de overheid of door burgers zelf. Ook de aard van formele regulatiemechanismen kan bepalen of er stabilisatie of escalatie optreedt. Zo kan het plaatsen van een poort bij de ingang van een openbaar gebouw de veiligheid verhogen, maar tegelijkertijd gevoelens van stigmatisering oproepen (“de ingreep is kennelijk nodig, omdat wij niet zouden deugen”) en daarmee destabiliserend werken.

De samenleving verandert en de participatie van burgers is belangrijk. Tegelijkertijd wordt er nog steeds veel van bovenaf door de overheid geregeld. Spanningen tussen deze overheids- en burgerinitiatieven zijn ook interessant om binnen dit thema te onderzoeken.

‘Veiligheid’ is een vreemde paradox. Zodra je over veiligheid gaat praten, voel je de dreigingen op je af komen. Veiligheid is de afwezigheid van dreiging. Maar veiligheidsbeleid en veiligheidsorganisaties wijzen juist op dreigingen, die door dat beleid of die organisaties vervolgens weggenomen moeten worden. Zodra er agenten door de straat lopen, denkt men niet ‘o, wat zijn we toch veilig’, maar eerder ‘jee, wat is er aan de hand?’ Fantasie en angst worden getriggerd. Natuurlijk zit de wereld altijd vol gevaren en risico’s, maar in het maatschappelijke proces worden sommige daarvan tot veiligheidskwestie verheven.  Beleid om veiligheid te vergroten, kan zelf een bedreiging vormen.  Veiligheidsonderzoek moet dus niet alleen dreigingen en risico’s in beeld brengen, maar ook de wijze waarop ze de maatschappelijke agenda bepalen.